Czy warto kamić dziecko piersią?

 

Dla niemowlęcia Mama jest najdroższą osobą na świecie. Od jego pierwszych dni życia opiekuje się nim i chroni je od chwili poczęcia, chce dla niego wszystkiego, co najlepsze. Mama jest również najdoskonalszym "źródłem" pokarmu dla nowonarodzonego dziecka.

Droga Mamo,

  • Jeśli jeszcze nie dokonałaś wyboru, w jaki sposób będziesz karmić swoje dziecko, zapoznaj się korzyściami, jakie karmienie piersią przyniesie dla Was obojga (tak, tak, bo nie tylko dziecko, ale i mama korzysta na tym, że karmi piersią!).
  • Karmienie piersią pozwala już od pierwszych dni życia dziecka budować trwałą więź z matką. Zapewnia bezpieczeństwo psychiczne i fizyczne, które jest niezbędne niemowlęciu po tak wielkiej zmianie, jak opuszczenie brzuszka mamy – jedynego miejsca, które do tej pory znało. Nie bez powodu nowonarodzone dziecko położone na brzuchu mamy instynktownie pełznie w stronę piersi i dąży do tego by ją chwycić buźką - potrzebuje pokarmu, ale przy tym ciepła, zapachu i bliskości matki. 
  • Pokarm mamy jest idealnie dostosowany do potrzeb jej dziecka. Dostarcza mu wszystkich składników odżywczych, niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Możesz się sama o tym przekonać analizując jego skład:

Skład pokarmu kobiecego 

Skład pokarmu kobiecego zmienia się w zależności od czasu, pory, długości i fazy karmienia dziecka, Od razu po porodzie dziecko potrzebuje innych składników pokarmowych niż w trzecim miesiącu karmienia.

Do 4-tego dnia po porodzie mleko kobiece wydalane jest w postaci tzw. siary - gęstego, żółtawego płynu, bogatego w białka i przeciwciała. Mleka jest dość mało, bo i mała ilość potrzebna jest noworodkowi. Poza tym w tym okresie piersi, wskutek działania hormonów związanych z porodem (m.in. oksytocyna) i wskutek ssania niemowlęcia, dopiero zaczynają produkować pokarm. Po kilku dniach ilość produkowanego w piersiach mleka może być nawet zbyt duża w stosunku do potrzeb (nazywamy to nawałem mlecznym), ale po 1-3 dniach produkcja mleka ustabilizuje się na takim poziomie, jak jest potrzebny dziecku. Jest to genialny, naturalny mechanizm – piersi dostosowują się do zapotrzebowania niemowlęcia, zarówno jeśli chodzi o ilość, jak i jakość pokarmu. Dlatego nawet drobnej budowy mama może z powodzeniem wyżywić bliźnięta – skoro była w stanie je szczęśliwie donosić do końca ciąży, to i będzie w stanie je wykarmić.

Po tygodniu od porodu mleko kobiece uzyskuje formę mleka przejściowego, a od 3-ciego tygodnia określane jest mianem dojrzałego mleka. W tym okresie zmienia się także skład naturalnego pokarmu tak, aby idealnie zaspokajał potrzeby niemowlęcia na danym etapie rozwoju.

  Siara Mleko przejściowe Mleko dojrzałe

Główne różnice w składzie i ilości mleka kobiecego

W składzie przeważają białka warunkujące wzrost dziecka. Nie zawiera składników mineralnych. Zawiera więcej białka, niezbędnego do wzrostu niemowlęcia, mało składników mineralnych. Zawiera więcej tłuszczu i składników mineralnych w porównaniu z siarą i mlekiem przejściowym, który jest niezbędny do prawidłowego rozwoju układu nerwowego oraz mózgu. Bogate w laktozę.
 

 

  Mleko kobiece w nocy Mleko kobiece w początkowej fazie przystawienia do piersi Mleko kobiece w drugiej fazie przystawienia do piersi

Cechy naturalnego pokarmu

Bogatsze w tłuszczeniezbędne do rozwoju mózgu dziecka. Zaspokaja pragnienie i głód dziecka na dłużej niż w ciągu dnia. Bogatsze w wodę(określane czasami przez laików jako „zbyt chude”, „lekko niebieskawe”), ponieważ na początku posiłku dziecko zaspokaja pragnienie. Bogatsze w substancje odżywcze(bardziej gęste, określane jako „śmietankowe”, „tłuste”, zawiera więcej tłuszczu) – w II fazie karmienia dziecko zaspokaja głód.

 

Czy krowie mleko jest dobre dla niemowlęcia?

Przyglądając się różnicom w składzie mleka kobiecego i krowiego zauważyć można, że natura tak to zaprojektowała, że mleko każdej mamy dostosowane jest do potrzeb jej potomka. Można powiedzieć, że naturalny pokarm jest idealnie dopasowany w ramach danego gatunku.

  • W mleku krowim jest więcej białka niż w mleku kobiety karmiącej, bo przyrost masy ciała cielaczka jest dużo większy niż przyrost masy człowieka. Warto pamiętać, że ilość białka w mleku jest wprost proporcjonalna do szybkości przyrostu masy ciała. Mleko kobiece zawiera głównie białka serwatkowe (laktoferyna, laktoalbumina i swoiste ciała odpornościowe sIGA), podczas gdy w mleku krowim dominują ciężko strawne tzw. frakcje kazeinowe.
  • W mleku kobiecym jest więcej składników niezbędnych do prawidłowego rozwoju układu nerwowego i mózgu (m.in. cystyna, tauryna), podczas gdy mleko krowie zawiera więcej szkodliwej tyrozyny. Tyrozyna jest gorzej przyswajalna w brzuszku niemowlęcia, może także przyczyniać się do powstawania alergii pokarmowych.
  • W przypadku tłuszczu zarówno naturalny pokarm kobiecy, jak i mleko krowie dostarczają podobne jego ilości swoim oseskom, jednak istnieje istotna różnica w składzie. Mleko krowie zawiera głównie nasycone kwasy tłuszczowe, trudne do strawienia dla niemowlęcia, a mleko kobiece bogate jest w krótko- i średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe oraz lipazy odporne na wysoką temperaturę, które obecne w niewielkiej ilości w mleku krowim ulegają degradacji w trakcie podgrzewania mleka.
  • W związku z dynamicznym rozwojem układu nerwowego u malutkiego człowieka, w mleku matki jest dwukrotnie wyższa zawartość laktozy - cukru mlecznego, w porównaniu z mlekiem krowim. Mleko matki dostarcza także laktazy, niezbędnego enzymu trawiącego ten cukier.
  • Mniejsza zawartość soli mineralnych w mleku kobiecym niż krowim odciąża nerki niemowlęcia, zapobiega ryzyku występowania chorób związanych z nadciśnieniem.
  • Karmiąc piersią dostarcza się niemowlęciu w odpowiedniej ilości wszystkich niezbędnych witamin, za wyjątkiem witaminy D oraz K, które należy sezonowo suplementować. Witaminę K podajemy przez około 2 tygodnie po porodzie (po konsultacji z pediatrą). W przypadku witaminy D istotne jest także zwiększenie długości pobytu dziecka na dworze. 

Droga Mamo, jeżeli z jakiegokolwiek powodu nie karmisz lub postanowiłaś, że nie będziesz karmić swojego dziecka piersią, pamiętaj, aby wybrać, najlepiej po konsultacji z pediatrą, odpowiednie mleko modyfikowane dla Twojego dziecka. 
Musisz wiedzieć, że podanie niemowlakowi niezmodyfikowanego mleka krowiego czy też innego może prowadzić nawet do zagrożenia zdrowia i życia dziecka.

Warto jednak pamiętać, że nawet najlepiej zmodyfikowane mleko krowie czy kozie nigdy nie zastąpią mleka kobiecego - tak więc - "Mleko krowie nadaje się dla cielaka, kozie- dla kozy, a mleko owcze dla owiec. Odpowiedni dla człowieka jest - tak naprawdę - tylko pokarm kobiecy" [cyt. Szajewska i Albrecht, 2005].

Skład pokarmu kobiecego i mleka krowiego - porównanie.

Składniki

Pokarm kobiecy

Mleko krowie

Siara

Mleko właściwe

Wartość energetyczna  (kcal/100ml)

57

65-70

65-70

Białko (g/100g)

2,3

1,4

3,5

Tłuszcze (g/100g)

3,0

4,3

3,8

Laktoza (g/100g)

5,7

7,1

4,7

Składniki mineralne

 

 

 

Sód (mEq/l)

-

9

27

Potas (mEq/l)

-

9

27

Magnez (mEq/l)

-

3

9

Żelazo (mEq/l)

-

0,5-1

0,5

Miedź (mEq/l)

-

0,4

0,02

Cynk (mEq/l)

-

0,2

0,4

Wapń (mEq/l)

-

40

120

Źródło: Bujko J. (2008): Podstawy dietetyki. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.

 

Korzyści z karmienia piersią – dla dziecka

  • Karmiąc piersią zapewniasz swojemu dziecku odporność. Jest to szczególnie istotne dla małego organizmu, który sam jest bezbronny. Obecny w mleku kobiety lizozym działa bakteriostatycznie (to znaczy hamuje namnażanie się bakterii, z którymi przecież styka się nawet niemowlę), a immunoglobulina A w jelicie hamuje wzrost oraz reprodukcję wirusów.
  • Kupka niemowlęcia karmionego piersią ma niższe pH niż dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym – a to przyczynia się do osiedlenia się w przewodzie pokarmowym dzieci korzystnych pałeczek kwasu mlekowego (tzw. dobrych bakterii). Obecna w mleku kobiecym laktoferyna (nieobecna w mleku modyfikowanym) zapobiega zakażeniom wywołanym przez pałeczki okrężnicy (chorobotwórcze pałeczki E. coli).
  • U dzieci karmionych naturalnie stwierdzono naukowo mniejszą zapadalność na choroby układu oddechowego oraz mniejsze ryzyko alergii pokarmowych.
  • Naturalne karmienie chroni Twoje dziecko przed ryzykiem zapadalności na choroby cywilizacyjne - nowotwory, choroby serca, zmniejsza ryzyko otyłości w przyszłości.
  • Karmienie piersią zapewnia Twojemu dziecku prawidłowy rozwój przewodu pokarmowego - wykształcenie kosmków jelitowych i błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz zmniejsza ryzyko występowania kolek jelitowych.

Korzyści z karmienia piersią – dla mamy

  • Karmienie piersią jest wygodne dla mamy. Pokarm kobiecy jest dostępny w każdej chwili, w każdym miejscu - w parku, w domu, u znajomych i nie wymaga sterylizacji, gotowania, mycia, mieszania ani podgrzewania.
  • Mleko mamy ma odpowiednią temperaturę - idealną do prawidłowego trawienia w przewodzie pokarmowym niemowlęcia, nie musisz się bać, że dziecko się oparzy.
  • Nie obciąża Cię: nie musisz nosić ze sobą butelek, podgrzewacza, sterylnych smoczków etc.  
  • Jest ekonomiczne, a przy tym zdrowsze: nie masz potrzeby, aby kupować mleko modyfikowane,
  • Twój pokarm jest zawsze świeży.
  • Karmiąc w nocy (a to jest bardzo ważne z punktu widzenia jak najlepszego rozwoju mózgu dziecka) nie musisz wstawać i przygotowywać mieszanki – podajesz pierś i masz pewność, że dziecko dobrze się najada.
  • Badania naukowe wykazały, że kobiety, które karmiły dziecko piersią mają mniejsze ryzyko zachorowania na raka piersi.

Droga mamo, pamiętaj !

Niezbędnym okresem, w którym dziecko powinno być karmione piersią są 3 miesiące. Natomiast za wystarczający okres karmienia uznaje się okres od 6-9 miesięcy. Jednak najkorzystniej jest karmić dziecko nawet do 11-12 miesiąca życia, wprowadzając do jego diety już inne pokarmy. Odruch ssania jest najlepszym bodźcem, który pozwoli Ci utrzymać okres laktacji tak długo, jak będzie to potrzebne Twojemu dziecku.

 

Natura sama zaprojektowała to, co najlepsze :-) 

mgr inż. Joanna Walczewska

Bibliografia

  • Bujko J. (2008): Podstawy dietetyki. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
  • Bartha E., Raczek-Pakuła K., Sztyber B., Ślizień-Kuczapska E., Żukowska-Rubik M. (2007): Co warto wiedzieć o karmieniu piersią. Szpital Specjalistyczny św. Zofii w Warszawie.
  • Lange.E., Rutkowska B. (2003): Karmienie naturalne. Żywienie niemowląt zdrowych i chorych. Wydawnictwo SGGW. Warszawa.
  • Szajewska H., Albrecht P. (2005): Jak żywić niemowlęta i małe dzieci. Praktyczny poradnik dla matek. Wydawnictwo PZWL, Warszawa.

Zobacz inne artykuły z działu karmienie naturalne, karmienie piersią, dieta mamy karmiącej